به گزارش نیوزتل به نقل از مهر، سعید خدایگان، قائم مقام بنیاد ملی نخبگان در نشست خبری که امروز (۱۹ مردادماه) برگزار گردید، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ های اخیر و رهبر شهید انقلاب و تبریک روز گزارشگر به تشریح آخرین دستاوردها و برنامه های این بنیاد در دولت چهاردهم پرداخت.
مرور عملکرد بنیاد ملی نخبگان از تأسیس تاکنون
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان اظهار داشت: ما اگر مروری داشته باشیم بر کل عملکرد بنیاد از زمان تأسیس تا امروز، ۶۳ هزار برگزیده در تقویم ها و طرح های مختلفی داریم که در بنیاد ملی نخبگان در سالیان مختلف تعریف شده است. طرح های ما در دو بخش «شناسایی و توانمندسازی» و «شبکه سازی» است و یک سری طرح های اصلی که مبنای شناسایی استعدادهای برتر و نخبگان هستند را اگر درنظر بگیریم، ۲۳ طرح فعال داشته ایم.
به قول وی: برگزیدگان ما ۶۳ هزار نفر بوده اند. در بحث شناسایی، ۶۳ هزار نفر از ۶۹۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی کشور برگزیده شده اند. ۷۷ درصد از برگزیده ها در ارتباط با ۳۰ دانشگاه کشور بوده اند. تنوع رشته هم ۵۲۴ نوع رشته بوده است؛ یعنی برگزیدگانی که داشتیم از ۵۲۴ رشته مختلف دانش آموخته شده اند.
وی اضافه کرد: اگر بخواهم دقیق تر بگویم، سال ۱۳۸۳ دستور تأسیس بنیاد را داشتیم و یکی دو سال هم صرف شد تا اساسنامه و ساختارها شکل بگیرد. بدین سبب این آمار شاید از سال ۸۸ به بعد باشد. بخش عمده سالیان ۸۸ تا ۹۳ شاید دو سه طرح فعال داشته ایم و از سال ۹۳ به بعد جهش داشته ایم. نکته خیلی مهم اینست که عموماً این برگزیده ها معدل بالای ۱۸ داشته اند و پربسامدترین معدل، ۱۸ تا ۱۸.۵ بوده است. این هم شاید بد نباشد که ذکر شود.
مأموریت های سه گانه بنیاد
خدایگان اضافه کرد: درباره ی طرح هایی که ما در دو سال گذشته در دولت چهاردهم داشته ایم، تنوع زیادی وجود داشته است. ماموریت های بنیاد در سه محور تعریف شده است: محور شناسایی، توانمندسازی و شبکه سازی. محور جذب و نگهداشت و محور تکریم و الگوسازی.
وی بیان نمود: ما یک هرم نخبگی داریم که قاعده این هرم دانش آموزان مستعد هستند، بعد دانشجویان مستعد، دانش آموختگان برتر، سرآمدان و در قله این هرم هم نخبگان قرار دارند. متناسب با این سه محور مأموریتی و این هرم نخبگی، یک سری طرح داریم که متناسب با هر لایه تعریف شده است.
طرح های لایه دانش آموزی و دانشجویی
قائم مقام بنیاد با اشاره به جزئیات آماری اظهار داشت: ما در لایه دانش آموزی، طرح شهاب را با همکاری وزارت آموزش وپرورش درحال اجرا داریم که در سال قبل تعداد ۴.۲ میلیون نفر دانش آموز در طرح شهاب تحت پوشش شناسایی قرار گرفتند. در لایه دانشجویی، یک سری طرح ها داریم مثل طرح شهید وزوایی که طرح پشتیبانی از دانشجویان مستعد است و ۲۶۰۰ نفر برگزیده طرح شهید وزوایی را داریم. عموماً طرح شهید وزوایی ناظر بر پشتیبانی از دانشجویان برتر دانشگاه هاست و برگزیدگان المپیادهای علمی کشور، هم داخلی و هم بین المللی، و نفرات برتر کنکور را شامل می شود.
وی افزود: ما در قالب این طرح در سال قبل از ۲۶۰۰ نفر دانشجو حمایت کردیم.
آمار متقاضیان و افق پیش رو
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان در ادامه به حجم بالای تقاضا و استقبال از برنامه های جذب بنیاد اشاره نمود و اضافه کرد: اگر بخواهیم مقیاس تقاضا را درنظر بگیریم، در دولت چهاردهم مجموعاً حدود ۱۲ هزار متقاضی برای طرح های جذب (شامل طرح جهت و سایر طرح های مرتبط) به بنیاد مراجعه نموده اند که این حجم از تقاضا نشان دهنده اهمیت و نیاز جامعه نخبگانی به تسهیلات شغلی بنیاد است.
وی همین طور اظهار داشت: برگزیدگان طرح جهت که در سطح یک قرار می گیرند، علاوه بر تسهیلات شغلی، از جوایز نقدی (به مبلغ ۴۰۰ میلیون تومان) و همین طور مزایای فرهنگی و تسهیلات مسکن هم برخوردار می گردند تا پروسه استقرار و فعالیت آموزشی-پژوهشی آنان در دانشگاه ها با دغدغه کمتری همراه باشد.
تحلیل جایگاه طرح در نظام نخبگانی
خدایگان با تکیه بر این که طرح جهت بخشی از یک منظومه گسترده تر برای نگهداشت نخبگان است، بیان داشت: نگاه ما در اجرای این طرح، کیفی سازی پروسه جذب هیأت علمی است. ما در بنیاد تلاش می نماییم با اتصال استعدادهای برتر به بدنه علمی دانشگاه ها، مسیر اشتغال نخبگان را بسمت ماموریت های اصلی کشور هدایت نماییم. دریافت ردیف استخدامی برای این ۳۱۰ نفر، در حقیقت گامی عملیاتی برای حذف موانع بروکراسی و سرعت بخشیدن به به کارگیری ظرفیتهای علمی در دانشگاه های سرتاسر کشور بوده است.
فرصت های مطالعاتی و تسهیلات نخبگانی
وی از فرصت مطالعاتی چین اطلاع داد و اظهار داشت: یک ظرفیت ۱۰۰ نفره برای اعزام استادیاران جوان به دانشگاه های چین طراحی شده است. طرح کاظمی آشتیانی هم برای ۱۳۱ استاد جوان اجرا می شود. برگزیده های طرح جهت در سطح یک، جایزه ۴۰۰ میلیونی دریافت می کنند که مزایای فرهنگی و مسکن هم به آن تعلق می گیرد.
تأمین مسکن و برنامه های الگوسازی
خدایگان در بخش تبیین وضعیت مسکن نخبگان عنوان کرد: در دولت چهاردهم یک طرحی داشتیم به نام طرح مسکن نخبگان. با توجه به این که یکی از چالش های بزرگ جامعه نخبگانی، به شکل عمومی در جامعه و به شکل خاص برای اعضای هیأت علمی، موضوع مسکن می باشد، ابتدای کار بنیاد در دولت چهاردهم و با حمایت رئیس محترم بنیاد، کمیته مسکن در بنیاد نخبگان تشکیل شد.
وی اضافه کرد: تخصیص زمین و واحد در کلیه استانهای کشور در حال انجام می باشد، یعنی ما به شکل استانی این قضیه را جلو می بریم. استانداری ها خیلی همراهی می کنند و وزارت راه و شهرسازی هم خیلی کمک می نماید. با تمام این حرکت ها، ۳۲۸۴ زمین و واحد در استانهای مختلف کشور واگذار شده و در مرحله تخصیص هم ۳۷۷۸ زمین و واحد را داریم که ۲۰۰۰ تای آن در ارتباط با مسکن نخبگان استان تهران است.
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان اشاره کرد: مجموعاً ان شاءالله اگر موارد درحال تخصیص هم تحقق پیدا کند، آمار امروز ما به ۷۰۶۲ واحد مسکونی (نفر) خواهد رسید.
تغییر پارادایم در بنیاد ملی نخبگان
خدایگان در جواب پرسش طرح شده پیرامون تغییرات ساختاری در بنیاد ملی نخبگان عنوان کرد: بنیاد نخبگان از تغییر پارادایم هایی که در عرصه های مختلف درحال رخ دادن است غافل نشده است؛ بنابراین در جواب سوال شما درباره ی ماهیت این تغییر باید بگویم که این یک چرخش راهبردی در نحوه نگاه ما به مقوله نخبگی است.
وی در واکنش به مباحث بودجه ای طرح شده از جانب خبرنگاران اضافه کرد: از این که منصفانه به ماجرا نگاه می کنید و انتظارات خودرا متناسب با بودجه و ساختار ما تنظیم کرده اید سپاسگزارم. این که اشاره کردید بودجه بنیاد حدود ۱۵۰ تا ۵۰۰ میلیارد تومان است و نیمی از آن اختصاص یافته، موضوع شوخی برداری نیست و ما با همین محدودیت ها درحال حرکت هستیم.
گذار از شناسایی فردی بسمت تشکیل شبکه های نخبگانی
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان در تبیین جزئیات این طرح ابتکاری اشاره کرد: ما تا امروز در عرصه های شناسایی و حمایت، فقط روی «فرد» متمرکز بودیم؛ اما حال می خواهیم از این مرحله عبور کرده و حمایت ها را بسمت «شبکه نخبگان» سوق دهیم.
وی اضافه کرد: در نگاه جدید، نخبه کسی است که اثرگذاری بارز اجتماعی و تخصصی داشته باشد. تا پیش از این، نگاه بنیاد بر یک سری شاخصهای عمومی و تخصصی متمرکز بود؛ بطوریکه برای استخدام هیأت علمی یا شناسایی دانشجوی برتر، سوابقی همچون معدل و مقالات ملاک اصلی بود. بااینکه این مسیر برای پشتیبانی از فرد درست بود، اما حال باور داریم شناسایی نباید فقط به این شکل محدود بماند.
تدوین نظام مسایل کشور؛ مبنای جدید شناسایی استعدادها
وی درباره ی سازوکار جدید شناسایی نخبگان اشاره کرد: ما باید نظام مسائلی را تدوین نماییم که در آن اولویت های کشور در دسته های مختلف (مثلاً ۱۵ تا ۲۰ دسته تخصصی) طبقه بندی شده و به مسایل جزئی تر شکسته شوند. بر این اساس، استعدادهای برتر را نه فقط بر مبنای سوابق، بلکه برای «حل این مسائل» شناسایی می نماییم.
به گفته وی، در کنار بررسی سوابق، تخصص فرد در برخورد با یک مسئله مشخص سنجیده می شود؛ بدین معنا که برای هر مسئله، فرد مناسب شناسایی شده و پروسه توانمندسازی او برای حل آن چالش شروع می شود.
تشکیل کانون های استانی و ملی «حل مسئله»
خدایگان با اشاره به خروجی این رویکرد اظهار داشت: کم کم برای هر مسئله خاص، یک «کانون حل مسئله» به وجود می آید. این حرکت می تواند از سطح استانها (لوکال) شروع شده و به سطح ملی برسد. افرادی که در این کانون ها گرد هم می آیند، در تخصص و دغدغه حل آن مسئله مشترک هستند و این امر منتج به هم افزایی و ایجاد یک شبکه حل مسئله می شود.
وی اضافه کرد: با این الگو، اگر بخش حاکمیتی برای مسئله ای نظیر «آب» یا یک واحد صنعتی برای چالش های داخلی خود بدنبال متخصص باشد، به این شبکه مراجعه می کند. تقویت این شبکه منتج به ظهور کانون های قابلیت می شود که پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه هستند و هدف غایی نخبگی که همان اثرگذاری بارز است، عملیاتی می شود.
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان در جواب این پرسش که آیا طرح های قبلی مسکوت خواهند شد، تاکید کرد: خیر، این قطار درحال حرکت است و ما طرح های تکمیلی را به برنامه های قبلی اضافه می نماییم. تغییر پارادایم قرار نیست برنامه های گذشته را مختل کند. سیستم یکپارچه ای که قبل از این وعده داده بودیم، با همین هدف تدوین شده است. در این مدل، تب های جدید به سیستم اضافه شده و تب های موجود اصلاح می شوند تا ورودی و خروجی هر طرح به شکل یکپارچه عمل کند. بااینکه حال امکان دارد بخش ها گسسته به نظر برسند، اما در «تصویر بزرگ»، هر طرح نقشی را در اتصال نخبه به نظام مسایل ایفا می کند. در این نقشه، بنیاد نخبگان، معاونت علمی و پارک های فناوری بازیگران اصلی هستند و بنیاد به صورت ویژه بر مدیریت نیروی انسانی نخبه متمرکز است.
شکاف عمیق میان وظایف سندی و اعتبارات بودجه ای
خدایگان با اشاره به نزدیکی فصل بودجه و عرضه برنامه ها به مجلس اظهار داشت: ما امیدواریم نمایندگان مجلس اهمیت موضوع را درک کرده و از ما حمایت ویژه ای داشته باشند. سال قبل میزان تخصیص بودجه ما ۶۵ درصد بود و همه می دانیم که سال سختی را پشت سر گذاشتیم.
وی در تشریح نیازهای مالی بنیاد اضافه کرد: بر مبنای تحلیلی که در آذرماه ۱۴۰۳ انجام دادیم، اگر بخواهیم تمام ماموریت های محوله در سند استراتژیک را به صورت کامل انجام دهیم، با هزینه های آن زمان، بودجه تخصیص یافته به ما تنها حدود ۱۰ درصد از نیاز واقعی را پوشش می داد. در عین حال، ما محدودیت های منابع کشور را درک می نماییم و تلاش داریم در جلسات آینده با عدد و ارقام دقیق، برنامه ها و هزینه های پیش بینی شده را اعلام نماییم.
تشریح سهمیه های چهارگانه طرح نظام وظیفه نخبگانی
در ادامه نشست، وی در جواب سوال خبرنگاری پیرامون آمار تسهیلات سربازی و نخبگان المپیادی اظهار داشت: از آغاز امسال با هدف ساماندهی و شناسایی شایسته تر افراد برای پروژه های جایگزین خدمت (طرح شهید صیاد شیرازی)، شیوه نامه را اصلاح کردیم که آمار ثبت نامی ها موید درستی این اصلاحات است.
وی ظرفیتهای ابلاغ گردیده برای جذب و به کارگیری نخبگان وظیفه در هر فصل را اعلام نمود و اظهار داشت: دانشگاهیان غیرپزشکی: ۳۵۰ نفر، دانشگاهیان علوم پزشکی: ۲۵ نفر، سرباز فناور: ۱۰۰ نفر، بخش حوزوی: ۲۵ نفر، مجموع ظرفیت فصلی: ۵۰۰ نفر (سالانه ۲۰۰۰ نفر). این آمار بر مبنای ابلاغیه های فعلی است و اگر در آینده تغییری در ظرفیت ها ایجاد شود، اطلاع رسانی خواهد شد.
اولویت «توان حل مسئله» نسبت به رزومه های فقط تئوریک
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان در جواب پرسش گزارشگر خبرگزاری آنا درباره ی معیارهای جدید امتیازدهی اظهار داشت: شاخصهای شناسایی قبلی حفظ خواهند شد، اما توانایی حل مسئله متناسب با چالش های واقعی، امتیاز ویژه ای خواهد داشت.
وی توضیح داد: به عنوان مثال اگر هدف طرحی، جذب نخبه به عنوان عضو هیأت علمی باشد، ما تلفیقی از شاخصهای قبلی و تخصص در مسایل خاص را ملاک قرار می دهیم. برای این منظور کمیته ای تشکیل شده و ایده های روسای بنیادهای استانی هم جمع آوری شده است تا معیارها به شکل شفاف ابلاغ شود. بطور قطع توانایی حل مسئله بر مبنای سوابق عرضه شده، ارزش ویژه ای در ارزیابی ها خواهد داشت.
تسهیلات ویژه و تجلیل از مدال آوران المپیادهای جهانی
وی همین طور درباره ی پشتیبانی از دانش آموزان المپیادی تصریح کرد: مدال آوران المپیادهای جهانی به صورت خودکار برگزیده «طرح شهید رضایی» محسوب شده و از تسهیلات آن بهره مند می شوند. به علت این که هنوز نتایج برخی رشته ها غائی نشده است، برنامه ریزی کرده ایم تا در اوایل مهرماه، طی مراسمی ویژه از همه مدال آوران المپیادهای جهانی بواسطه افتخارآفرینی برای کشور قدردانی نماییم.
نوسانات ظرفیت در طرح شهید صیاد شیرازی
وی در جواب سوالی پیرامون کاهش ظرفیت طرح شهید صیاد شیرازی نسبت به سالهای قبل اظهار داشت: طرح های بنیاد دو دسته هستند؛ طرح هایی که صفر تا صد آن در اختیار بنیاد است و ما همیشه تلاش در افزایش ظرفیت آنها داریم، و طرح هایی که بخش به کارگیری آن در اختیار دستگاههای دیگر است.
به گفته وی، در موضوع نظام وظیفه، با عنایت به شرایط خاص کشور، ظرفیت ها از جانب مراجع ذی صلاح اعلام می شود. دستگاههای مربوطه نهایت همراهی و همدلی را با جامعه نخبگانی داشته اند و با وجود حذف برخی سهمیه ها در بخش های دیگر، ظرفیت نخبگانی را مساعدت کردند. امیدواریم با عبور از شرایط فعلی، این ظرفیت ها مجدداً متناسب سازی شود.
آخرین وضعیت صدور کارت نخبگی و خدمات الکترونیک
خدایگان در انتها درباب سرنوشت «کارت نخبگان» عنوان کرد: این مورد در آغاز فعالیت بنیاد مطرح بود اما به علت برخی حواشی مسکوت مانده بود. در این نوبت تصمیم گرفتیم با دسته بندی دقیق تر، صدور کارت را از بالاترین لایه یعنی «طرح علامه طباطبایی» (مفاخر برجسته) آغاز نماییم. در گام دوم، برای برگزیدگان «طرح شهید کاظمی» و سرآمدان، درخواست ها دریافت شده و کارتها تا پایان مردادماه ارسال خواهد شد. هدف اولیه ما از این اقدام «هویت بخشی» و ایجاد تعلق است، اما در قدمهای بعدی، این کارتها برای عرضه خدمات الکترونیکی و تسهیلات رفاهی بازطراحی خواهند شد که مستلزم هماهنگی های زیرساختی با بخش های مختلف است.
به طور خلاصه، تنوع رشته هم ۵۲۴ نوع رشته بوده است؛ یعنی برگزیدگانی که داشتیم از ۵۲۴ رشته مختلف دانش آموخته شده اند. این هم شاید بد نباشد که ذکر شود. استانداری ها خیلی همراهی می کنند و وزارت راه و شهرسازی هم خیلی کمک می نماید.