شیوه سخن رییس جمهور، دکتر پزشکیان چندان شبیه شیوه متداول سخن در بین صاحبان مناصب نیست. همین تمایز، بعضی از بازیگران قدرت را نگران کرده و بیشتر از همه صدای صداوسیمایی های پرحرف و همه چیزدان را درآورده است. چرا؟ برای اینکه این طرز سخن، امکان دارد جدیت بازیهای زبانی پیشین را مخدوش کند. یعنی بازیهای زبانی مرسوم و مقبول رسمی که سرشار از علائم مقدس انگاری و منزه سازی قدرت است.
در این مرز پرگهر، از دیرباز، نظام قدرت و حاکمیت، خویش را مقدس و آسمانی و ماورایی می انگاشته است. در دوران قبل از اسلام، پادشاهان چون خویش را دارنده «فرّه ایزدی» می دانستند از مردم توقع اطاعت محض داشتند. در دوران بعد از اسلام نیز حاکمان غالباً یا نماینده خلیفه های مقدس بودند یا خود داعیه تقدس و تأیید الهی داشتند و بر این اساس همیشه با لحن آمرانه و طلبکارانه با مردم سخن می گفتند و هیچ گاه سخن و نظر مردم در نظرشان جدیت و اعتباری نداشت.
این روال ادامه داشت تا آن زمان که مشروطه، مجلس و عدلیه و قانون آورد و خواست پادشاهان را پاسخ گوی ملت کند و البته چنان که باید و شاید نتوانست و در همان قانون اساسی مشروطه نوشته شد: سلطنت موهبتی الهی است که…
خدا را شکر آن موهبت الهی پادشاهی دیری نپایید و با انقلاب مردم بساط استبداد شاهان برچیده شد اما آن حلاوت متصل بودن قدرت به تأییدات الهی به این سادگی از لب و دندان و کلمات حاکمیت، زدوده نشد. باری هر که آمد و منصبی یافت از وزیر و وکیل و استاندار بگیر تا رییس فدراسیون ورزشی و مربی تیم فوتبال، هنگام سخن گفتن وسوسه می شد که بگوید من در پرتو موهبت الهی، صاحب منصب شده ام و همیشه با وضو هستم و در دفتر ریاست دارم ادای تکلیف می کنم و زمینه ساز ظهورم. پس ای مردم مؤمن، همگی مطیع من باشید و توقع پاسخگویی نداشته باشید.
اینک بعد از آن همه فرّه ایزدی و موهبت الهی و ادای تکلیف الهی، رییس جمهور آمده است که ساده و صریح حرف می زند و به جای گزاره ها و نشانه های مقدس انگارانه قدرت، هنگام سخن گفتن از جملات متون مقدس نیز به جنبه دلالت آنها بر مسئولیت حاکمان و تعهد نسبت به عدالت و حقوق مردم می پردازد بی آنکه بخشی از این تقدس صرف گریز از مسئولیت و منزه سازی ساحت قدرت بشود.
این که چنین رویکردی، صادقانه است یا تبلیغاتی است، نمی دانم اما این را می توانم بگویم که این شیوه سخن و چشم پوشی رئیس جمهوری از مزایای مقدس انگاری قدرت حاکمیت، خیلی مغتنم است.
یک بار این نکته را به آقای دکتر پزشکیان گفتم که این همه انتقاد و حتی اهانت که مقابل دولت شما در رسانه های رسمی و غیررسمی منتشر می شود امکان دارد در نگاه نخست، آزاردهنده باشد اما همین که بعد از قرن ها به جایی رسیده ایم که انتقاد از یک نهاد مهم قدرت، بی هزینه و بدون ترس و تبعات است، رهاوردی بزرگ است.
و این رهاورد بزرگ شاید چشم انداز حاکمیتی مسئولانه، معمولی، مدیون رأی و نظر مردم و بدون ادعای تقدس و تأیید ماورایی باشد.
*شاعر، طنزپرداز، نویسنده، پژوهشگر، منتقد و مدرس
به طور خلاصه این روال ادامه داشت تا آن زمان که مشروطه، مجلس و عدلیه و قانون آورد و خواست پادشاهان را پاسخ گوی ملت کند و البته چنان که باید و شاید نتوانست و در همان قانون اساسی مشروطه نوشته شد: سلطنت موهبتی الهی است که… یک مرتبه این نکته را به آقای دکتر پزشکیان گفتم که این همه انتقاد و حتی اهانت که مقابل دولت شما در رسانه های رسمی و غیررسمی منتشر می شود امکان دارد در نگاه نخست، آزاردهنده باشد اما همین که پس از قرن ها به جایی رسیده ایم که انتقاد از یک نهاد مهم قدرت، بی هزینه و بدون ترس و تبعات است، رهاوردی بزرگ است.
منبع: نیوزتل
