بازخوردهای مراسم خاکسپاری پیکر رهبر شهید ایران در فضای رسانه ای و به تبع آن گروههای مجازی و اجتماعی قابل توجه است. این توجه نیازمند درک و تحلیل 1- تولیدات رسانه های فارسی زبان خارج ایران و 2- فضای مجازی تابع آن و 3- افکار عمومی و ذهنیت نخبگان داخل ایران نسبت به تشییع رهبر شهید است.
دو خط خبری، هم زمان با تشییع رهبر شهید
تولیدات رسانه های فارسی زبان خارج ایران، دو خط خبری را هم زمان با تشییع رهبر شهید دنبال کردند. اول: خط خبری با کد مشارکت حداقلی. دوم: خط خبری با کد مقایسه مراسم با تشییع استالین.
1- خط خبری با کد «مشارکت»
اولین خط خبری با کلیدواژه «مشارکت حداقلی» و بازی با اعداد شرکت کننده در مراسم خاکسپاری دنبال شد. این رویکرد در ایام شنبه، یک شنبه و دوشنبه بعنوان خط خبری اول در فضای رسانه های فارسی زبان خارجی موج سازی شد.
در این مجال به تحلیل این خط رسانه ها ضد تشییع رهبری نمی پردازم.
2- خط خبری با کد «مقایسه»
دومین خط خبری ضد تشییع رهبر شهید، با کلیدواژه «مقایسه» این مراسم با «مراسم تشییع استالین» بعنوان دومین رهبر شوروی موج سازی شد. این خط خبری، خصوصاً بعد از مراسم مصلی، هم زمان با تشییع در تهران و سپس در عراق به موج اصلی خبری تبدیل شد.
انتشار عکس ها و فیلم هایی از تشییع ( خصوصاً در فضای اینستاگرامی)، به قدری سیاستگذاران خارج نشین را متعجب کرد که برای شکستن موج خبری آن، اول، به موج «مقایسه با استالین» پرداختند و سپس با پوشش وسیع حملات آمریکا به ایران در روز پایانی تشییع عراق، زمینه ساز شکستن موج خبری تشییع شدند.
پنج منبع اصلی در خط خبری «مقایسه» با تشییع استالین
پنج منبع اصلی رسانه ای بشکل همزمان، خط خبری مقایسه با تشییع استالین را ایجاد و پشتیبانی کردند. این منابع عبارتند از:
منبع صهیونی/ تیتر یک «اینترنشنال»:
اولین محتوای تولیدی با کلیدواژه مقایسه تشییع رهبر شهید ایران با تشییع استالین توسط تلویزیون اینترنشنال شروع شد.
«مهدی مهدوی آزاد»، روزنامه نگار اصلاح طلب سابق ایرانی که حال مجری و کارشناس تلویزیون اینترنشنال است، در برنامه «چشم انداز» به مقایسه طعنه آمیزی با میراث تشییع و تابوت استالین پرداخت.
همینطور مرتضی کاظمیان، روزنامه نگار اصلاح طلب سابق ایرانی و تحلیلگر این تلویزیون در مقاله «مرگ دیکتاتور، روزگار جدید» از کلیدواژه مقایسه با «استالین» بهره گرفت.
منبع سعودی/ تیتر یک «ایندیپندت فارسی»:
دومین خط خبری را سایت «ایندیپندت فارسی» شروع کرد که با پشتیبانی شرکت سعودی «المجموعه السعودیه للأبحاث والتسویق» اداره می شود. کد « مقایسه» با استالین در مطلبی با عنوان «باقی ماندگان در تشییع باقی مانده» به قلم « امیر طاهری»، منتشر گردید.
امیر طاهری که در سالهای 51 تا 56 سردبیر روزنامه کیهان بوده، هم اینک رییس هیأت مدیرهٔ مؤسسه «گیتستون» است. موسسه ای با هدف تولید و ترویج محتوا برای سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه که جان بولتون( مشاور امنیت ملی سابق آمریکا) از سال ۲۰۱۳ تا مارس سال ۲۰۱۸، ( قبل از طاهری) رییس هیأت مدیره آن بوده است.
اطلاعات غلط:
گذشته از محتوای مقاله امیر طاهری درباره ی مقایسه تشییع رهبر شهید ایران با استالین، تنها در قسمتی از اطلاعات ناصحیح این مقاله چنین آمده: « در تشییع جنازه استالین، ده ها میلیون نفر شرکت کردند»
این در حالی ست که بنابر منابع انتشار یافته در آمریکا و روسیه، در تشییع جنازه استالین، 2 میلیون نفر شرکت نمودند. ПОХОРОНЫ СТАЛИНА چنانکه جمعیت شوروی در زمان استالین 140 میلیون نفر بوده است. داده های ویکی پدیای انگلیسی و روسی هم همین عدد 2 میلیون نفر را تایید می کند.
منبع اروپایی/ تیتر یک «یورونیوز»:
سومین خط خبری با محور «مقایسه» را در تیتر یک «یورونیوز» شاهد بودیم. این رسانه در مطلبی با عنوان« تشییع دیکتاتورها» که نام نویسنده آن برده نشده، ضمن مقایسه دو تشییع جنازه، حضور گسترده مردم در تشییع ایران را «نمایش مشروعیت» نامید.
این خط خبری در حالی از سه شنبه 16 تیر ماه در این رسانه دنبال شد که «یورونیوز» در ایام پیشین، از عدم استقبال و عدم مشارکت مردم در مراسم خاکسپاری خبر می داد.
منبع وهابی/ برنامه تلویزیون «کلمه»
تلویزیون و سایت وهابی «کلمه» هم از روز سه شنبه 16 تیر، محور تحلیل خود درباره ی تشییع رهبر ایران را مقایسه با تشییع استالین قرار داد. «عبدالقادر ترسابی»، کارشناس وهابی تلویزیون کلمه، دقیقا بعد از مراسم خاکسپاری عراق، در برنامه خود اظهار داشت: « اصلا گستردگی جمعیت، ملاک نیست و تشییعِ میلیونی، مشروعیت نمی آورد…»
منبع سلطنت طلبی/ فضاهای اینستاگرامی
خط خبری شکل گرفته از طرف منابع بالا، سپس در صفحات وابسته به سلطنت طلبان در فضای اینستاگرام دنبال شد. آنان با انتشار و بازتولید عکس ها و فیلم هایی از تشییع استالین در سال ۱۹۵۳ میلادی، این خط رسانه ای را ترویج کردند.
جالب این که با کنارهم گذاشتن تصاویری از جمعیت گسترده در تشییع رهبر شهید و هم مراسم خاکسپاری استالین، عکس نوشت هایی تولید کردند که بشکل غیرمستقیمی بر گستردگی حضور مردم در مراسم خاکسپاری اشاره می کرد. گرچه هدفشان تخریب شخصیت و مراسم خاکسپاری رهبر ایران بود.
چرا این «مقایسه» ناصحیح است؟
در حالی که رسانه های فارسی زبان خارجی در ایام نخست تشییع رهبر شهید در مصلی، از مشارکت محدود چند صد نفری یا چند هزار نفری سخن می گفتند، ناگهان بعد از تشییع در تهران و عراق، خط خبری شان عوض شد و اعلام کردند: « تشییعِ میلیونی، ملاک مشروعیت نیست.»!
باز نشر عکس ها و فیلمی از تشییع استالین در گروههای مجازی داخلی بین ایرانیان( در تلگرام – وات ساپ)، خط خبری مقایسه را ترویج و تکمیل کرد. اما این مقایسه از چه شاخصها و عناصر نادرستی برخوردار است؟
اول: مقایسه فضای اجتماعی داخل ایران و شوروی
وقتی استالین مرد، استیلای حزب کمونیسم در جامعه شوروی، به گونه ای بود که حتی مردم، جرات سخن گفتن از مرگ استالین را نداشتند. خوب است مقایسه کنندگان، کتاب ها و مقالات وضعیت اجتماعی مردم شوروی در زمان مرگ استالین را مطالعه کنند.
اتابک فتح الله زاده در کتاب «درماگادان کسی پیر نمی شود» چاپ نشر ثالث، روز مرگ استالین را این گونه روایت کرده: « دوست و آشنای غمخواری به نام والودیا، اهل گرجستان را دیدم که سراسیمه می خواست چیزی بگوید. مرا به کناری کشید، سپس به اطراف نگاه کرد تا مطمئن شود که کسی ما را نمی بیند. آنگاه دهانش را به گوشم نزدیک کرد، باردیگر به اطراف نگاه کرد و مطمئن شد که کسی نمی شنود و آخرسر جان کند و آهسته در گوشم اظهار داشت: استالین مرد…. ما در چنین فضایی بودیم که حتی کسی جرات فکر کردن درباره ی مرگ استالین را هم به خودش نمی داد»
چنین فضایی از زمان مرگ استالین را مقایسه کنید با اسفندی که « آیت الله سیدعلی خامنه ای» ترور شد. آن شب که خبر ترور پیچید را به یاد بیاورید که چقدر از مردم به هر علت و محاسبه خطایی، به سادگی در کوچه و خیابان در داخل ایران شادی و پایکوبی می کردند.
دوم: شیوه برخورد حکومت با نخبگان و مردم جهت شرکت در تشییع
گزارش اسناد و ابلاغیه های دولتی برای برگزاری مراسم خاکسپاری استالین بسیار قابل توجه است. «سوتلانا» دختر استالین، چهار سال قبل از خروج از شوروی در ماه های ژوئیه و اوت ۱۹۶۳ برابر مرداد ۱۳۴۲ خورشیدی، به درخواست یکی از دوستانش آغاز به نوشتن خاطرات پدرش در چارچوب نامه کرد. این خاطرات با عنوان «۲۰ نامه به یک دوست» اولین بار، ۲۰ شهریور سال ۱۳۴۶ خورشیدی، یکروز بعد از اشپیگل در روزنامه اطلاعات منتشر شدند.
در قسمتی از این گزارش ها از مراسم خاکسپاری استالین آمده است: « دولت که از واکنش مردم نگران بود، فوری به تمام روشنفکران، شخصیت ها و چهره های دانشگاهی ابلاغ نمود که همگان باید نسبت به مرگ استالین، واکنش مثبت نشان دهند تا جامعه را آماده تشییع کنند.»
این فضای دستوری با ابلاغ دولتی به نخبگان در زمان استالین را مقایسه کنید با زمانیکه آیت الله خامنه ای ترور شد. رهبر ایران را در حالی ترور کردند که بیشماری از جامعه دانشگاهی و نامدارترین چهره های فلسفی داخل ایران، شخصیت های مشهور سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و… ( حتی برخی که پیش تر پایگاه اصولگرایی داشتند) در مقابل ترور رهبری سکوت کردند و از نوشتن کوچکترین یادداشتی پرهیز کردند!
چنانکه پر واضح است که هیچ نهاد رسمی حکومتی هم هیچ چهره و نخبه ای را به واکنش یا مشارکت در تشییع مجبور نکرده است.
سوم: عدم درک گفتمانی و تفاوت وجودی و ماهوی دو شخصیت
آنچه جریان رسانه های غربی و مروجان داخلی آنان در این مقایسه توجه نمی کنند، تفاوت وجودی و ماهوی این دو شخصیت است. آنان شخصیت رشدیافته در کانون الهیات و اخلاق دینی چون «آیت الله سیدعلی خامنه ای» را همانگونه می فهمند که «ژوزف ویساریونویچ اِستالین» را که مدافع بی خدایی بود. چنانکه درکی از اثر گفتمان انسان متعالی و اثر معنایی شهادت در گفتمان دینی ندارند.
خوب است روشنفکران و نخبگان اجتماعی که به رسم همیشه در چنین برنامه هایی حضور شخصی ندارند، لااقل با تماشای دقیق تر تصاویر عزاداری و تشییع پیکر آیت الله شهید خامنه ای، ذهن خودرا با واقعیات اجتماعی و حقیقت گفتمانی دین باوارن روبرو کنند. شاید کمی کمتر فریب این مقایسه ها را بخورند.
تصاویر زیر از کشورهایی ست که امکان تشییع پیکر رهبر شهید در آن ممکن نبوده است.
مراسم سوگواری در پاکستان برای آیت الله شهید سیدعلی خامنه ای
مراسم سوگواری در یمن برای آیت الله شهید سیدعلی خامنه ای
مراسم سوگواری در هند برای آیت الله شهید سیدعلی خامنه ای
مراسم سوگواری در ناصریه عراق برای آیت الله شهیدسیدعلی خامنه ای
شهادت «آقای ایران» به روایت این قلم:
کاروان شهید ایران در عراق؛ راه قدس، از کربلا می گذرد / یادآوری «صفین» و همزمانی «تشییع شیخ طوسی»
تشییع امام شهید؛ ظهور «ناس»، مقابل «خَناس»
وقت وداع؛ از «نون امام» تا «خون امام»
تشییع آقای ایران؛ مقابل دو جریان «باید برخاست»
دغل بازی bbc به نام جهان موازی آیت الله خامنه ای
پیرمرد زیر باران؛ پیوند مردم «میدان» و «خیابان»
ورود آمریکایی و سگ ممنوع!

منبع: