به گزارش نیوزتل به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، پژوهشی با عنوان «مفهوم سازی جامع امنیت آب در مقیاس آبخیز» توسط محمد طاوسی در قالب رساله دکتری و با راهنمائی مهدی وفاخواه و مشاوره سیدحمیدرضا صادقی در دانشگاه تربیت مدرس انجام شده است.
طاوسی با اشاره به اهمیت مدیریت در سیستم های طبیعی اظهار داشت: مدیریت، علمی است که با تاکید بر مدلهای مفهومی و ذهنی به سازمان دهی و رسیدن به اهداف مشخص در بازه زمانی معین کمک می نماید. زمین دربرگیرنده سامانه ای پیچیده از مؤلفه هایی چون زمین شناسی، اقلیم، هیدرولوژی و خاک شناسی است که بر ابعاد اجتماعی و زیستی انسان اثر می گذارند.
وی اضافه کرد: امنیت در حقیقت تابع معکوس ریسک است؛ یعنی هرچه ریسک کمتر، امنیت بیشتر خواهد بود. امنیت را میتوان درجه ای از حفاظت در مقابل رویدادهای ناخواسته دانست که از وقوع آنها جلوگیری می کند. ازاین رو امنیت هر جزء، بر امنیت کلی مجموعه و تعادل میان اجزای داخلی و خارجی سامانه تاثیر گذار است.
طاوسی با اشاره به اینکه سیلاب های مختلف و دخالت های انسانی موجب برهم خوردن تعادل اجزای هیدرولوژیک آبخیز شده اند، اظهار داشت: این عوامل سبب شده امنیت آبخیزها صدمه ببیند. تابحال مفهوم امنیت آبخیز از منظر هیدرولوژی، که مهم ترین مؤلفه یک سامانه آبخیز و نتیجه تعامل سایر عوامل است، به شکل جامع مورد بررسی قرار نگرفته است.
به گفته این پژوهشگر، هدف از این پژوهش «مفهوم سازی جامع امنیت آب» در مقیاس آبخیز و در امتداد تحقق اهداف مدیریت جامع آبخیز بوده است. او توضیح داد: در گام نخست، مشکلات اساسی و هیدرولوژیک محور در عرصه آبخیز شناسایی می شوند و سپس معیارها و عوامل امنیت محور در چهار بُعد بوم شناختی، اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی انتخاب و مقادیر آنها از راه داده های موجود، بازدیدهای میدانی، پرسش نامه و مصاحبه مورد ارزیابی قرار گرفت.
وی افزود: بعد از استانداردسازی این معیارها، حدود بالا و پایین آنها با روش حداکثر درست نمایی مشخص شد. در ادامه، امنیت جامع آب در مقیاس آبخیز به شکل تفکیک شده در چهار بُعد مورد اشاره و سپس به شکل ترکیبی بررسی گردید تا میزان تاب آوری بوم سازگان و جامعه در مقابل عوامل فشار و تغییر مشخص شود.
طاوسی اظهار داشت: در این مطالعه از مدلهای مبتنی بر تصمیم گیری چند معیاره (MCDM) برای وزن دهی و اولویت بندی معیارها استفاده شد. او اضافه کرد: در مرحله نهایی، «پهنه بندی جامع امنیت آب» در چهار بُعد جداگانه و ترکیبی، بر پایه رویکرد پیشنهادی، در عرصه آبخیز گرگانرود اجرا و بومی سازی شد.
این پژوهشگر تصریح کرد: نتایج این مطالعه ضمن ایجاد بستر تحلیلی برای مدیریت آبخیز با نگاهی جامع هیدرولوژیک، می تواند در عرضه الگوهای مؤثر برای مواجهه با چالش های متنوع حوزه آبخیز مفید واقع شود و به مدیران کمک نماید تا سیاستهای اصولی و کارایی برای پیشرفت امنیت منابع آب و پایدارسازی بوم سازگان های مرتبط اتخاذ کنند.
منبع: نیوزتل
